{"id":43,"date":"2026-03-04T10:18:10","date_gmt":"2026-03-04T10:18:10","guid":{"rendered":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/?page_id=43"},"modified":"2026-03-04T10:18:10","modified_gmt":"2026-03-04T10:18:10","slug":"elg-zierikzee","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/?page_id=43","title":{"rendered":"ELG Zierikzee"},"content":{"rendered":"\n

Zo rond 1712 is deze gemeente op het eiland Schouwen ontstaan.<\/p>\n\n\n\n

De predikant van Middelburg, Ds Johannes Nicolaas Treytel, bezocht in het jaar 1711 \u00f3f 1712 de broeders, welke de Augsburgse Confessie waren<\/p>\n\n\n\n

toegedaan.<\/p>\n\n\n\n

De dienst, die hij leidde was in een herberg, welke eigendom was van vrouw Geertruyd Teunisse.<\/p>\n\n\n\n

Deze herberg was bekend onder de naam \u201cde Noorse hemel\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Hier logeerden de Noorse zeelieden, die zo met elkaar het begin vormden van de eerste Lutherse gemeente in Zierikzee, waar zich tevens Deense \u00e9n<\/p>\n\n\n\n

Hamburgse Lutheranen bij aansloten !<\/p>\n\n\n\n

In deze stad stond een kleine Schotse kerk, welke op de kapelfundamenten gebouwd was van het voormalige kasteel Ravenstein.<\/p>\n\n\n\n

Waarom en wanneer de Schotse gemeente uitgestorven is, weet men niet. Wel, dat de stad Zierikzee in 1713 de Schotse kerk aan de Lutheranen geeft!!<\/p>\n\n\n\n

In dat jaar komt Jan Bernard van Lignitz uit Silezi\u00ebn naar Zierikzee, een weversknecht uit Middelburg. In Middelburg had hij in de kerk veel gelezen en<\/p>\n\n\n\n

gezongen. Deze Jan Bernard van Lignitz was een zeer vroom man met een \u201cgoede kennis\u201d en bleef daarom op verzoek van de predikanten deze nieuwe<\/p>\n\n\n\n

gemeente dienen. Zijn taak was zondags de gemeente te leiden met lezen, bidden, zingen en zieken te bezoeken.<\/p>\n\n\n\n

Zo verenigden zich de broeders van de Augsburgse Confessie! Zo begon het tijdperk der Voorlezers, dat later voortgezet zou worden in dat der<\/p>\n\n\n\n

predikanten!<\/p>\n\n\n\n

In 1728 komt de eerste predikant Ds Paul Schuman, een Duitser van geboorte, naar Zierikzee en begint het predikantentijdperk.<\/p>\n\n\n\n

Langzaam aan groeide de gemeente. De Noorse zeelieden, die hier kerkten, schonken in 1743 de galerij.<\/p>\n\n\n\n

In 1736 was reeds de fraaie koperen kroon aangebracht die door Johannes Specht in Rotterdam gemaakt was ( Johannes Specht vervulde enkele<\/p>\n\n\n\n

bescheiden functies in de Lutherse gemeente van Rotterdam).<\/p>\n\n\n\n

Toch was de kerk nog te klein en werd aan het stadsbestuur om toestemming gevraagd het gebouw te vergroten.<\/p>\n\n\n\n

In 1755 werd de eerste steen gelegd door jonkheer de Jonge en op 18 januari 1756 vond de inwijding plaats. Er werd gepreekt over Jesaja 54 vers 2 en 3.<\/p>\n\n\n\n

Met de vergroting werden op het dak speciale leliepannen aangebracht en werden er twee loden zwanen op het dak geplaatst.<\/p>\n\n\n\n

Ook werd de consistorie aan de kerk gemaakt. Hiervoor werden er twee huisjes van het St. Jacobs ( vissers-)gilde geruild met, de tegenover de kerk<\/p>\n\n\n\n

liggende consistorie.<\/p>\n\n\n\n

Boven de poort werd de in arduin gehouwen spreuk aangebracht:<\/p>\n\n\n\n

\u201cVraagt Gij aanschouwers wie dit huys heeft uitgebreid?
\u2018t Is hemels liefde en gunst der achtbare Overheid!\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n

 Zo begint het opschrift boven de toegang van de Lutherse kerk aan het Gat van West Noordwest. De Lutherse gemeente dankt haar ontstaan aan het<\/p>\n\n\n\n

feit dat Zierikzee een belangrijke koopvaardijvloot had. Op de schepen voeren veel Scandinavi\u00ebrs, die Luthers waren. Aanvankelijk kwamen zij bij<\/p>\n\n\n\n

elkaar in een herberg aan de Verrenieuwstraat. Uit deze kleine groep ontstond een gemeente die in 1713 een kerkgebouw kreeg toegewezen.<\/p>\n\n\n\n

Voorheen was het de Schotse kerk, wat een restant zou zijn van het kasteeltje van Adolf van Kleef, heer van Ravesteijn en Dreischor. De naburige<\/p>\n\n\n\n

Ravestraat zou hier ook zijn naam aan ontlenen. In 1729 kreeg de gemeente haar eerste predikant. Het kerkgebouw moest vanwege de groei van de<\/p>\n\n\n\n

gemeente herhaaldelijk worden vebouwd. De huidige vorm kreeg het in 1755. Het stadsbestuur wilde de gemeente helpen. Goede zeelui waren<\/p>\n\n\n\n

immers van belang voor onder andere de koopvaardij. Daarom verklaarde de stadsregering zich bereid het onderhoud van het exterieur van de kerk<\/p>\n\n\n\n

voor haar rekening te willen nemen. Daar waren de Luthersen dankbaar voor en het opschrift getuigt daarvan. De bepaling geldt nog steeds zodat er<\/p>\n\n\n\n

geen aanleiding is de tekst te wijzigen. Op 24 juli 1755 werd de eerste steen gelegd door de 13-jarige Pieter Abraham de Jonge, het zoontje van de<\/p>\n\n\n\n

burgemeester. Een gedenksteen in de zijgevel herinnert aan deze gebeurtenis. Op 18 januari 1756 volgde een feestelijke ingebruikneming.<\/p>\n\n\n\n

Het interieur werd in de loop van de jaren verfraaid, onder meer met een orgel. Dit werd gebouwd in 1778 door de Leidse orgelmaker Mittenreiter.<\/p>\n\n\n\n

In 1962 werd in de oude orgelkast een nieuw instrument geplaatst door de Zweedse orgelbouwer Hammarberg. In de jaren 1957-1960 en 1990\/1991<\/p>\n\n\n\n

werd de kerk gerestaureerd. In de jaren 2006-2008 is de kerk nogmaals gerestaureerd. Boven op het dak staan twee zwanen, waaraan de kerk haar<\/p>\n\n\n\n

bijnaam dankt: de kerk met de zwaantjes. De zwaan is het symbool van de Duitse reformator Luther. De Boheemse kerkhervormer Johannes Hus<\/p>\n\n\n\n

voorspelde toen hij naar de brandstapel werd geleid: \u2018Ik word gebraden als een gans ( Hus betekent gans), maar na mij komt een zwaan, die de dood<\/p>\n\n\n\n

zal ontvluchten.\u2019 Met die zwaan werd Luther bedoeld. Op een Hervormde kerk staat overigens een haan ( Petrus) terwijl Rooms Katholieke kerken zijn<\/p>\n\n\n\n

uitgerust met een kruis. Op de vroegere synagoge aan de zuidzijde van de Meelstraat staat nog als windvaan de leeuw van Juda met een Davidster<\/p>\n\n\n\n

tussen de voorpoten.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

In 1763 werd het avond- ( nagt)maals gereedschap uitgebreid. In 1773 kreeg men van Ds Baum, een geziene Lutherse predikant, een zilveren<\/p>\n\n\n\n

broodschaal voor het avondmaal ten geschenke.<\/p>\n\n\n\n

In 1746 vestigde zich Gerrit Holmann zich in Zierikzee. Hij was een arme koekenbakker, die later een groot fortuin vergaarde. Hij was een trouw lidmaat<\/p>\n\n\n\n

en later kerkenraadslid. Z\u2019n trouw ging zover, dat hij in 1774 een klein orgel aan de gemeente schonk. Later in 1778 schonk het kerkenraadslid Holmann<\/p>\n\n\n\n

het fraaie Lodewijk XV-orgel, met de mooie gebeeldhouwde zwaan, dat met de kerst voor het eerst werd bespeeld.<\/p>\n\n\n

\n
\"Binnenkant<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De maker van het orgel was Johann Mittenreijter te Leiden.<\/p>\n\n\n\n

In 1794 liet Gerrit Holmann bij zijn dood een fonds na van \u0192 40.000,=  waarvan de rente aan de Lutherse<\/p>\n\n\n\n

gemeente te Zierikzee uitbetaald moest worden.<\/p>\n\n\n\n

In 1807 werd de klok in de galerij aangebracht. Een mooie bijbel anno 1702 met zilveren sloten en beslag<\/p>\n\n\n\n

siert thans de kansel.<\/p>\n\n\n\n

Het teruglopen van de handel in Zierikzee heeft ook deze Lutherse gemeente getroffen.<\/p>\n\n\n\n

Langzaam is het een kleine gemeente geworden. De gemeente was veel kleiner geworden mede door de<\/p>\n\n\n\n

ultra vrijzinnige voorgangers.<\/p>\n\n\n\n

Een deel van de gemeente stapte op naar de Orthodox Hervormde gemeente. Hierdoor was de gemeente<\/p>\n\n\n\n

zo klein, dat er g\u00e9\u00e9n predikant beroepen kon worden en begon er een lange vacaturetijd, 1918 tot 1942.<\/p>\n\n\n\n

De eerste predikante die toen kwam, was mejuffrouw da. M.E. Monsees.<\/p>\n\n\n\n

Gedurende de tijd, dat zij er mocht werken, nam het aantal lidmaten toe van 20 tot 34.<\/p>\n\n\n\n

Da. Monsees bleef tot 1965 predikante. Nadat zij uit Zierikzee vertrokken was, diende zij de gemeente als consulente. Om de 14 dagen was er een<\/p>\n\n\n\n

dienst. Deze dienst werd geleid door da. Monsees die een hechte band had met gemeente en bevolking. Na de dienst werd er een verteluurtje<\/p>\n\n\n\n

gehouden en daarna werden er gemeenteleden bezocht.<\/p>\n\n\n\n

Haar overlijden op 15 december 1966 was voor deze gemeente weer een grote slag. Het kerkbezoek liep weer terug, want niet-Lutheranen kwamen<\/p>\n\n\n\n

graag naar haar luisteren.<\/p>\n\n\n\n

Na de oorlog en de watersnoodramp in 1953 waren er ook weer mensen weggebleven van het eiland.<\/p>\n\n\n\n

Deze drie oorzaken en de toenemende ontkerkelijking zorgden ervoor dat het ledenaantal terugliep tot 16.<\/p>\n\n\n\n

Velen dachten toen:   \u201cdeze gemeenschap der broeders van de Augsburgse Confessie sterft uit\u201d ! Gelukkig niet !!<\/p>\n\n\n\n

In wezen staan we nu weer aan het begin van de stichting.<\/p>\n\n\n\n

Er is een kleine groep, die trouw naar de kerk komt. In 1985 tijdens de ambtstermijn, als consulente, van da. Buissing-van Beers deden 4 jonge mensen<\/p>\n\n\n\n

belijdenis en werden er twee kinderen gedoopt.<\/p>\n\n\n\n

Intussen zijn er enkele inschrijvingen binnengekomen van mensen die ook trouw dit oude bedehuis bezoeken.<\/p>\n\n\n\n

Nu is het aantal lidmaten weer gestegen tot 31.<\/p>\n\n\n\n

Om de 14 dagen is er een kerkdienst met koffiedrinken.<\/p>\n\n\n\n

De opkomst is goed en er zijn gemiddeld weer 4 tot 6 kinderen in de kerk, wat in jaren niet is voorgekomen.<\/p>\n\n\n\n

Doordat er na de dienst koffiedrinken is, blijkt dat het contact goed is en men meer een echte gemeente is. We hopen dat dit contact zo zal blijven<\/p>\n\n\n\n

bestaan en gaan de toekomst met vertrouwen tegemoet.<\/p>\n\n\n\n

Dit vertrouwen leidde er toe dat in 1984 een actie werd gestart om het oude kerkje te restaureren. De brieven gingen overal naar toe.<\/p>\n\n\n\n

Er kwamen giften binnen van instellingen en particulieren, maar ook van buitenlandse Lutheranen en Synodes.<\/p>\n\n\n\n

Veel Duitse Lutherse kerken schonken mooie bedragen. Ook ongevraagd kwam de Selbst\u00e4ndliche Duitse Lutherse kerk met een mooie gift. Leuk is het<\/p>\n\n\n\n

te vermelden dat de 1\u00b0 gift kwam van de Franse Lutherse kerk door bemiddeling van een lidmaat in Zierikzee. Particuliere giften kwamen binnen<\/p>\n\n\n\n

vanuit o.a. Australi\u00eb en Malta.<\/p>\n\n\n\n

Zo kreeg men meer moed om door te gaan en men besloot de consistorie uit te breiden en een keuken aan te bouwen. Ook de dichtgemetselde ramen<\/p>\n\n\n\n

in de zijmuur werden weer opengemaakt en voorzien van kleine ruitjes.<\/p>\n\n\n\n

De opdracht voor restauratie werd gegeven in 1990 en de voltooiing kwam in 1991 tot stand. Leuk detail is dat de lambriseringen gemaakt zijn volgens<\/p>\n\n\n\n

de ontwerptekening uit 1752. Een luidklokje werd ook aangebracht en tevens werd er een originele tochtpui in de kerk geplaatst. Besloten werd om een<\/p>\n\n\n\n

middenpad te maken wat beter bij een Lutherse kerk past.<\/p>\n\n\n\n

De houten lambrisering werd geschilderd in de kleur Meekraprood.<\/p>\n\n\n\n

Dit past bij de oude Zierikzeesche Meekrapcultuur. Ook werd er in de kerk een kleine sacristie aangebracht.<\/p>\n\n\n\n

Intussen is ds. W. Baan in 1990 naar Zierikzee gekomen. Hij leidt de diensten op de traditionele Lutherse manier en dat geeft de gemeente een eigen<\/p>\n\n\n\n

identiteit. Hij laat zien dat dit een vroeg Christelijke traditie is en de gemeenteleden stellen dit zeer op prijs. Van Vrijzinnig is niets meer te merken. Er<\/p>\n\n\n\n

wordt een traditioneel beleid gevoerd, waar zowel vrijzinnig als rechtzinnig zich bij thuis voelt. Dit pleit voor de grote mate van tact die ds. Baan aan<\/p>\n\n\n\n

de dag legt.<\/p>\n\n\n\n

Sinds het jaar 2000 is onze gemeente weer vacant.<\/p>\n\n\n\n

Regelmatig worden de diensten door gasten bezocht. Intussen is er weer een kringavond gevormd. Een kleine groep werkt ten bate van het onderhoud.<\/p>\n\n\n\n

Ook de Diaconie weert zich goed.<\/p>\n\n\n\n

In 1994 hebben zich 3 Catechisanten zich aangemeld en dat is een positief geluid in deze tijd. Er is een goed en attent contact onderling, zodat er echt<\/p>\n\n\n\n

van \u201cgemeente zijn\u201d gesproken kan worden. Ook zijn er weer een paar kinderen voor de nevendienst en wie de jeugd ziet, denkt aan de toekomst en<\/p>\n\n\n\n

daar gaan we vol vertrouwen mee verder als de Evangelisch Lutherse gemeente te Zierikzee.<\/p>\n\n\n\n

Er is alweer een restauratie gestart in 2004. Stichtingen en organisaties aanschrijven om het benodigde geld bij elkaar te krijgen.<\/p>\n\n\n\n

Ook de Rijksdienst voor Monumentenzorg moest aangeschreven worden om toestemming te krijgen en om subsidie voor dit project te verkrijgen.<\/p>\n\n\n\n

Nadat alles voor elkaar was met aannemer en de financi\u00ebn werd er in augustus 2006 begonnen met een nieuwe klus aan onze kerk.<\/p>\n\n\n

\n
\"Buitenkant<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kerst 2006 hebben we weer gevierd in ons gerestaureerde Zwanenkerkje.<\/p>\n\n\n\n

De hele afronding van dit project is gebeurd in 2008.<\/p>\n\n\n\n

We zijn alle donateurs, geldgevers en schenkers dankbaar voor de ontvangen bedragen, groot en klein.<\/p>\n\n\n\n

In 2006 bestond ons kerkgebouw in deze vorm 250 jaar.<\/p>\n\n\n\n

Dit is op 20 februari 2006 gevierd met een originele Lutherse dienst en een receptie.<\/p>\n\n\n

\n
\"Buitenkant<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zo rond 1712 is deze gemeente op het eiland Schouwen ontstaan. De predikant van Middelburg, Ds Johannes Nicolaas Treytel, bezocht in het jaar 1711 \u00f3f 1712 de broeders, welke de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-43","page","type-page","status-publish","hentry"],"post_meta_fields":{"_edit_lock":["1772619487:1"]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/43","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/43\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45,"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/43\/revisions\/45"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lutzitest-mijndomein.co.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}